โดย ชัชวนันท์ สันธิเดช

นอกจากจะเป็น “สุดยอดนักลงทุน” แล้ว วอร์เรน บัฟเฟตต์ ยังเป็น “สุดยอดนักบุญ” อีกด้วย เห็นได้จากโครงการการกุศลอันยิ่งใหญ่ของเขา

เหตุการณ์ที่ทำให้ผู้คนจดจำกันทั้งโลก คือการที่ปู่ประกาศให้คำมั่นว่าจะบริจาคทรัพย์สิน 99 เปอร์เซ็นต์ให้การกุศล ซึ่งปู่เรียกว่า Philanthropic Pledge หรือ “สัญญามหากุศล”

คิดดูก็แล้วกันนะครับ มี 100 ยอมให้ 99 จะมีใครที่ “ใจใหญ่” ได้เท่านี้อีก

นอกจากนี้ แกและ บิล เกตส์ ยังช่วยรณรงค์โน้มน้าวมหาเศรษฐีทั่วโลกให้ทำอย่างเดียวกัน จนมีคนมาร่วมอุดมการณ์อยู่พอสมควร ไม่เว้นแม้ มาร์ค ซัคเคอร์เบิร์ก ผู้ก่อตั้งเฟซบุ๊ก ที่ตกลง “ตามรอยบุญ” ของปู่ ด้วยการให้คำมั่นว่าจะมอบทรัพย์สิน 99 เปอร์เซ็นต์เพื่อ “ช่วยโลก” เช่นกัน

ไม่เพียงแค่นั้น ปู่ยังเคยออกมาเรียกร้องให้รัฐบาลเก็บภาษีคนรวยให้มากขึ้น หรือที่ถูกขนานนามว่า “Buffett Rule” โดยออกแถลงการณ์ค่อนแคะว่า รัฐบาลดูแลพวก “1 เปอร์เซ็นต์” อันหมายถึงคนรวยในระดับยอดพิระมิดราวกับเป็น “สัตว์ป่าที่กำลังจะสูญพันธุ์” แต่เก็บภาษีคนชั้นกลางและคนรายได้น้อยเป็นเเปอร์เซ็นต์ที่สูงกว่ามาก ซึ่งเป็นสิ่งที่ไม่สมเหตุสมผลเลย

จะเห็นได้ว่า ปู่ทุ่มเทพยายามอย่างไม่หยุดหย่อน ในการช่วยเพื่อนร่วมโลก ซึ่งเป็นสิ่งที่น่าสรรเสริญอย่างยิ่ง

อย่างไรก็ตาม มีคนออกมาแซะปู่เหมือนกันว่า ถ้าอยากเสียเงินนัก ทำไมไม่เขียนเช็คให้รัฐบาลซะเลย ไม่ต้องออกมาเคลื่อนไหวให้วุ่นวาย ซึ่งผมมองว่า เป็นความคิดแบบตื้นเขิน ไม่มองให้ลึกซึ้ง คิดแต่จะด่าคนอื่น

ลองคิดดูนะครับ ว่าอะไรจะเกิดขึ้นถ้าปู่เขียนเช็คให้เงินรัฐบาลไปในทันที

ข้อแรก ปู่ก็จะบริจาคได้แค่ “เงินสดในมือ” ไม่สามารถบริจาค “หุ้นเบิร์คเชียร์” ซึ่งมีมูลค่ามากมายมหาศาลยิ่งกว่าได้ ข้อสอง เงินที่บริจาคไป ให้แล้วก็จบกัน ไม่เหมือนการที่แกเก็บหุ้นกับตัวเองไว้ก่อน ให้หุ้นนั้นเพิ่มมูลค่าสูงขึ้นไปเรื่อยๆ ด้วยฝีมือการลงทุนของแก แล้วค่อยๆ ผ่องถ่ายหุ้นให้การกุศลทีละก้อน (ซึ่งเป็นสิ่งที่แกทำอยู่)

ข้อที่สาม หากแกเขียนเช็คใบเดียวแล้วจบ ทุกอย่างก็จะจบลงแค่นั้น รัฐบาลจะไม่ได้มีรายได้เพิ่มขึ้นในระยะยาว เมื่อเทียบกับการขึ้นภาษีคนรวย ที่เป็นการกำหนด “กฏใหม่” อันจะช่วยเพิ่มรายได้ให้รัฐอย่างยั่งยืนต่อไปในอนาคต และสร้างความเป็นธรรมในสังคมให้ดีขึ้นด้วย

บทเรียนที่เราน่าจะได้รับ จากกรณีที่มีคนออกมาแขวะปู่ในเรื่องการทำการกุศลก็คือ ทุกครั้งที่เราทำสิ่งดีๆ ย่อมจะมีคนค่อนขอดเสมอ หากเราไปฟังหรือหวั่นไหวไปตามคำคนเหล่านั้น สุดท้ายก็คงไม่ได้ทำอะไรกันพอดี

เพราะฉะนั้น เมื่อคิดจะทำสิ่งดีๆ จงวางแผนให้ดี ให้เป็นไปตามกำลังของตัวเอง แล้วทำเลย อย่าลังเล อย่ากลัวใครต่อว่า

โลกนี้จะดีขึ้น เมื่อคนที่มี “หัวใจอันยิ่งใหญ่” ตัดสินใจลุกขึ้นมาทำ “สิ่งที่ยิ่งใหญ่” … เหมือนที่วอร์เรน บัฟเฟตต์ ทำให้โลกทั้งโลกดูเป็นตัวอย่างนั่นเอง

โดย ชัชวนันท์ สันธิเดช

ใครก็ตามที่เรียนบัญชีมาโดยไม่ได้สนใจลงทุนในหุ้น อาจมองว่า “มูลค่ากิจการ” ก็คือ “มูลค่าทางบัญชี” ที่ดูได้จากงบการเงินของบริษัท แต่สำหรับนักลงทุนเน้นมูลค่า มูลค่าทั้งสองเป็นอะไรที่ต่างกันลิบลับเลยทีเดียว

เบนจามิน แกรแฮม บิดาแห่งวีไอ ใช้คำเรียกมูลค่าของกิจการว่า “Intrinsic Value” แปลตรงตัวคือ “มูลค่าโดยเนื้อแท้” หมายถึงมูลค่าที่แท้จริงของธุรกิจ ซึ่งหาออกมาเพื่อเอาไปเปรียบเทียบกับราคาขายในตลาด จะได้รู้ว่าธุรกิจนั้นน่าซื้อหรือไม่

ในขณะที่ วอร์เรน บัฟเฟตต์ ได้ขยายความคำว่า “มูลค่าโดยเนื้อแท้” ว่าหมายถึง “มูลค่าของเงินสดที่สามารถเอาออกมาจากธุรกิจนั้นตลอดชั่วชีวิตของมัน โดยคิดลดกลับมาเป็นค่าปัจจุบัน” ซึ่งแน่นอนว่าค่าที่หาออกมาได้นั้น ย่อมเป็นเรื่องของการคาดการณ์ ไม่อาจชี้ชัดออกมาเป็นตัวเลขที่ถูกต้องตรงเป๊ะเพียงตัวเดียว

หากกระแสเงินสดที่คาดว่าธุรกิจจะทำได้ในอนาคตมีการเปลี่ยนแปลง หรือแม้แต่ดอกเบี้ยมีการเปลี่ยนแปลง มูลค่าของธุรกิจก็ย่อมจะเปลี่ยนไป ซึ่งด้วยปัจจัยต่างๆ ที่มีอยู่มากมาย ปู่จึงบอกว่า คนแต่ละคนย่อมประเมินมูลค่าโดยเนื้อแท้ของธุรกิจออกมาได้ไม่เท่ากัน แม้แต่แกกับชาร์ลี มังเกอร์ เพื่อนคู่หู ก็ยังไม่เคยคิดมูลค่าธุรกิจใดๆ ออกมาได้ตรงกัน โดยจะมีความแตกต่างกันอยู่บ้าง ไม่มากก็น้อย

ปู่ยังชี้ชัดด้วยว่า “มูลค่าทางบัญชี” เป็นคนละเรื่องเลยกับ “มูลค่าโดยเนื้อแท้” โดยยกตัวอย่างมูลค่าทางบัญชีของเบิร์คเชียร์เมื่อปี 1964 ซึ่งอยู่ที่ 19.46 เหรียญ ต่อหุ้น แต่นั่นเป็นการตีมูลค่าสินทรัพย์ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นเครื่องจักรผลิตสิ่งทออันเป็นธุรกิจที่กำลังย่ำแย่ ดังนั้น หากปิดกิจการแล้วขายสินทรัพย์ทิ้งทั้งหมด ก็ย่อมจะไม่ได้เงินสดมาเท่ากับมูลค่าทางบัญชีที่บันทึกไว้อย่างแน่นอน

ตรงข้ามกับมูลค่าทางบัญชีของเบิร์คเชียร์ในปี 1996 (ซึ่งเป็นเวลาที่ปู่เขียนเรื่องนี้) ที่ 15,180 เหรียญต่อหุ้น ซึ่งปู่บอกว่า เป็นตัวเลขที่ต่ำกว่ามูลค่าโดยเนื้อแท้ของเบิร์คเชียร์ในเวลานั้นอย่างมาก

ปู่ยกตัวอย่างไว้ชัดเจนที่สุดว่า มูลค่าทางบัญชี ก็เหมือนกับต้นทุน “ค่าเทอม” ที่นักศึกษาคนหนึ่งจ่ายให้กับมหาวิทยาลัย แต่อันที่จริง ต้นทุนของการเรียนมหาวิทยาลัยไม่ได้มีแค่นั้น เพราะหากนักศึกษาคนนั้นไม่เรียน แต่ตัดสินใจไปทำงาน เขาก็ย่อมจะได้รับค่าจ้างค่าตอบแทน ต้นทุนที่แท้จริงของการเรียนมหาวิทยาลัยจึงต้องรวมเอาค่าจ้างจากการทำงานที่เขา “น่าจะได้รับ” หากเขาไม่เรียนมหาวิทยาลัยมาคิดด้วย

แล้วปู่ก็อธิบายต่อไปว่า การจะคิดมูลค่าโดยเนื้อแท้ของการเรียนมหาวิทยาลัย จึงไม่ควรคำนวณจากต้นทุนค่าเล่าเรียน ซึ่งก็เทียบได้กับ “มูลค่าทางบัญชี” แต่ต้องคำนวณหา “รายได้ในอนาคต” ที่นักศึกษาคนนั้นจะทำได้ เมื่อเขาเรียนจบและไปประกอบอาชีพ จนถึงวันที่เขาเกษียณอายุและทำงานไม่ได้อีกต่อไป ตรงนี้ก็เหมือนกับการคำนวณหา “กระแสเงินสดในอนาคต” ของธุรกิจนั่นเอง

นอกจากนี้ ตัวเลขรายได้ที่ได้มา ยังต้องหักลบด้วยรายได้ที่คนๆ นั้นจะทำได้ หากเขาไม่ได้เรียนมหาวิทยาลัย เพราะต้องไม่ลืมว่า แม้เขาจะไม่เรียนมหาลัย เขาก็ยังสามารถทำงานได้ เพียงแต่อาจจะได้รายได้น้อยกว่า จุดนี้เทียบได้กับ “อัตราคิดลด” ซึ่งต้องใช้ในการคำนวณมูลค่ากิจการ

และท้ายที่สุด เราก็ต้องเอาตัวเลขรวมที่หาได้ “คิดลด” กลับมาเป็นมูลค่าปัจจุบัน ตัวเลขสุดท้ายที่ได้ออกมานั่นแหละ จึงเป็น “มูลค่าโดยเนื้อแท้” ของการเรียนมหาวิทยาลัยของนักศึกษาคนนั้น

ปู่ยังบอกด้วยว่า บัณฑิตบางคนอาจมองว่า มูลค่าทางบัญชีของการศึกษาของตัวเองสูงกว่ามูลค่าโดยเนื้อแท้ หรือพูดอีกอย่างก็คือ ค่าเล่าเรียนที่เขาจ่ายไปนั้น “ไม่คุ้ม” กับประโยชน์ที่ได้รับ เช่น พวกที่ร่ำเรียนมาแล้วไม่ได้เอาความรู้ไปใช้ หรือเรียนไม่ตรงสาย จบแล้วไปทำงานอย่างอื่น เป็นต้น

แล้วปู่ก็สรุปปิดท้ายว่า ด้วยเหตุนี้เอง เราจึงไม่สามารถใช้ “มูลค่าทางบัญชี” เป็นตัวบ่งชี้ถึง “มูลค่าโดยเนื้อแท้” ได้ เพราะมันแตกต่างกันลิบลับเลยทีเดียว

ผมมองว่าเสน่ห์อย่างหนึ่งของปู่ คือการอธิบายเรื่องวุ่นๆ ออกมาเห็นภาพชัดแจ๋วนี่แหละ ท่านว่าไหมครับ!